mfa_mak

🇹🇷 Türkçe  |  🇬🇧 English

---

Türkçe

Türkçe için Montreal Forced Aligner (MFA) ile kullanılmak üzere hazırlanmış akustik model ve telaffuz sözlüğü.

Öne Çıkan Özellik: IPA Yok, Türk Alfabesi Var

Bu modelin diğer Türkçe MFA modellerinden temel farkı: fonem düzeyindeki hizalama IPA (Uluslararası Fonetik Alfabe) gibi özel bir fonetik kod yerine, Türk alfabesindeki harfleri kullanıyor (bkz. aşağıdaki sözlük örneği — aba kelimesi a b a şeklinde, IPA sembolleri değil).

Hazırlanış Amacı

Bu model, konuşma teknolojilerindeki anglosantrik yaklaşımın bir uzantısı olarak görülen zorunlu IPA kullanımına pratik ve Türkçe'ye özgü bir alternatif olarak geliştirilmiştir. Türkçe'nin yüksek harf-ses (grafem-fonem) uyumu göz önüne alınarak, fonem katmanında IPA sembolleri yerine doğrudan Türk alfabesindeki harfler tercih edilmiştir.

• Gereksiz Karmaşıklığı Önlemek: Harf ve ses karşılığı neredeyse birebir olan Türkçe'de anglosantrik IPA zorunluluğunu aşmak.
• Doğrudan Anlaşılabilirlik: Çıktıların (TextGrid ve hizalama verileri) ek bir IPA bilgisine gerek kalmaksızın ilk bakışta kolayca okunabilmesini sağlamak.
• Pratik Uygulama: IPA alfabesine hakim olmayan veya fonetik hizalamayı harf bazlı yürütmek isteyen araştırmacılara esnek bir çalışma ortamı sunmak.

İçerik

Dosya	Açıklama
turkish_mak.zip	MFA akustik modeli (eğitilmiş, mfa align/mfa train çıktısı formatında)
turkish_mak.txt	Telaffuz sözlüğü — her satır kelime<TAB>fonem1 fonem2 ... biçiminde

Sözlük formatından örnek:

a	a
aba	a b a
ababa	a b a b a

Gereksinimler

• Montreal Forced Aligner (3.x sürümü; bu model MFA 3.3.9 ile test edilmiştir)
• Fonetik hizalama yapılacak .wav + .txt (transkript) çiftlerinden oluşan bir korpus klasörü

Kullanım

mfa align --single_speaker --clean \
    /path/to/corpus_klasoru \
    turkish_mak.txt \
    turkish_mak.zip \
    /path/to/cikti_klasoru

• corpus_klasoru: Her biri aynı isimde .wav ve .txt dosyası içeren korpus klasörü (MFA'nin beklediği standart format).
• Çıktı klasöründe, girdideki her ses dosyası için hizalanmış bir .TextGrid dosyası oluşur.

Birden fazla konuşmacı varsa --single_speaker bayrağını kaldırın ve MFA'nin çok konuşmacılı korpus yapısını (konusmacı/dosya.wav klasörleme) kullanın.

Model Hakkında

Bu akustik model ve sözlük, Türkçe konuşma verisi üzerinde MFA'nin eğitim (mfa train) hattı kullanılarak hazırlanmıştır.

Eğitim verisi:

• Common Voice (Mozilla) Türkçe korpusu
• Ek olarak, özel/kişisel olarak toplanmış ses verileri

Fonem seti: IPA yerine Türk alfabesindeki harfler kullanılır (yukarıdaki "Öne Çıkan Özellik" bölümüne bakın).

Lisans

Bu model ve sözlük Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisansı ile paylaşılmaktadır.

Bu, aşağıdakilere izin verir:

• Paylaşma — herhangi bir ortamda veya formatta kopyalama ve yeniden dağıtma
• Uyarlama — düzenleme, dönüştürme ve üzerine yeni eserler inşa etme (ticari kullanım dahil)

Tek şart, uygun şekilde atıf yapılmasıdır (kaynağı ve varsa yapılan değişiklikleri belirtmek).

Atıf

Bu modeli kullanırken lütfen kaynağını belirtin, örneğin:

mfa_mak Türkçe akustik model ve sözlük, Mehmet Akif Kılıç / akif-k,
https://github.com/akif-k/mfa_mak

Montreal Forced Aligner Hakkında

Bu depo yalnızca eğitilmiş model ve sözlük dosyalarını içerir; MFA'nin kendisi ayrı bir projedir ve MIT lisansı ile dağıtılır: https://github.com/MontrealCorpusTools/Montreal-Forced-Aligner

---

English

Acoustic model and pronunciation dictionary for Turkish, prepared for use with Montreal Forced Aligner (MFA).

Key Feature: No IPA, Uses the Turkish Alphabet

The main thing that sets this model apart from other Turkish MFA models: phone-level alignment uses the letters of the Turkish alphabet instead of a specialized phonetic code like IPA (International Phonetic Alphabet) (see the dictionary example below — the word aba is transcribed as a b a, not IPA symbols).

Rationale and Purpose

This model was developed as a practical, Turkish-specific alternative to the mandatory use of the IPA (International Phonetic Alphabet), which is often seen as an extension of the Anglocentric approach in speech technologies. Given the high letter-to-sound (grapheme-to-phoneme) consistency of Turkish, the letters of the Turkish alphabet were chosen directly for the phone layer instead of IPA symbols.

• Avoiding Unnecessary Complexity: Bypassing the forced Anglocentric IPA convention in Turkish, where letter and sound correspondences are nearly one-to-one.
• Direct Readability: Enabling outputs (TextGrid files and alignment data) to be easily read and interpreted at first glance without requiring additional knowledge of IPA.
• Practical Application: Offering a flexible workflow for researchers and practitioners who are unfamiliar with the IPA or prefer letter-based phonetic alignment.

Contents

File	Description
turkish_mak.zip	MFA acoustic model (trained, in mfa align/mfa train output format)
turkish_mak.txt	Pronunciation dictionary — each line is word<TAB>phone1 phone2 ...

Example from the dictionary format:

a	a
aba	a b a
ababa	a b a b a

Requirements

• Montreal Forced Aligner (version 3.x; this model was tested with MFA 3.3.9)
• A corpus folder consisting of .wav + .txt (transcript) pairs to be aligned

Usage

mfa align --single_speaker --clean \
    /path/to/corpus_folder \
    turkish_mak.txt \
    turkish_mak.zip \
    /path/to/output_folder

• corpus_folder: A corpus folder where each .wav file has a matching .txt file of the same name (MFA's standard expected format).
• The output folder will contain an aligned .TextGrid file for each input audio file.

If there is more than one speaker, remove the --single_speaker flag and use MFA's multi-speaker corpus structure (speaker/file.wav folder layout) instead.

About the Model

This acoustic model and dictionary were prepared using MFA's training (mfa train) pipeline on Turkish speech data.

Training data:

• The Common Voice (Mozilla) Turkish corpus
• Additional privately/personally collected audio data

Phone set: Uses letters of the Turkish alphabet instead of IPA (see "Key Feature" above).

License

This model and dictionary are shared under the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) license.

This allows you to:

• Share — copy and redistribute the material in any medium or format
• Adapt — remix, transform, and build upon the material (including for commercial purposes)

The only condition is that you give appropriate attribution (credit the source and indicate if changes were made).

Citation

If you use this model, please credit the source, for example:

mfa_mak Turkish acoustic model and dictionary, Mehmet Akif Kılıç / akif-k,
https://github.com/akif-k/mfa_mak

About Montreal Forced Aligner

This repository only contains the trained model and dictionary files; MFA itself is a separate project distributed under the MIT license: https://github.com/MontrealCorpusTools/Montreal-Forced-Aligner