SomonScript Quick Reference

A comprehensive cheat sheet for SomonScript syntax and common patterns.

Basic Syntax

Variables and Constants

// Variables (mutable)
тағ ном = "Аҳмад";
тағ синну_сол = 25;
тағ фаъол = рост;

// Constants (immutable)
собит ПИ = 3.14159;
собит МАКС_СИННУ_СОЛ = 120;

// With explicit types
тағ маълумот: сатр = "Салом";
тағ рақам: рақам = 42;
тағ мантиқӣ: мантиқӣ = нодуруст;

Data Types

Tajik	English	JavaScript
`сатр`	string	`string`
`рақам`	number	`number`
`мантиқӣ`	boolean	`boolean`
`рост`	true	`true`
`нодуруст`	false	`false`
`ҳеҷ`	null	`null`
`номуайян`	undefined	`undefined`

Functions

Basic Functions

// Simple function
функсия салом(ном: сатр): сатр {
    бозгашт "Салом, " + ном;
}

// Multiple parameters
функсия ҷамъ(а: рақам, б: рақам): рақам {
    бозгашт а + б;
}

// Optional parameters
функсия танзим(ном: сатр, салом?: сатр): сатр {
    салом = салом || "Салом";
    бозгашт салом + ", " + ном;
}

// Default parameters
функсия пешфарз(ном: сатр, салом: сатр = "Салом"): сатр {
    бозгашт салом + ", " + ном;
}

// Arrow functions (anonymous)
тағ ҳисоб = (а: рақам, б: рақам): рақам => а * б;

Advanced Functions

// Generic functions
функсия якхела<T>(элемент: T): T {
    бозгашт элемент;
}

// Rest parameters
функсия ҷамъи_ҳама(...рақамҳо: рақам[]): рақам {
    тағ натиҷа = 0;
    барои тағ рақам аз рақамҳо {
        натиҷа += рақам;
    }
    бозгашт натиҷа;
}

Control Flow

Conditionals

// If-else
агар шарт {
    // код
} вагарна агар дигар_шарт {
    // код
} вагарна {
    // код
}

// Ternary operator
тағ натиҷа = шарт ? "рост" : "нодуруст";

// Switch equivalent
мувофиқи (қимат) {
    ҳолати "A":
        чоп.сабт("Алиф");
        пайваст;
    ҳолати "B":
        чоп.сабт("Бо");
        пайваст;
    пешфарз:
        чоп.сабт("Номаълум");
}

Loops

// For loop
барои тағ и = 0; и < 10; и++ {
    чоп.сабт(и);
}

// For-in loop (arrays)
барои тағ элемент аз массив {
    чоп.сабт(элемент);
}

// For-in loop (objects)
барои тағ калид дар объект {
    чоп.сабт(калид + ": " + объект[калид]);
}

// While loop
то шарт {
    // код
}

// Do-while loop
анҷом {
    // код
} то шарт;

Data Structures

Arrays

// Array creation
тағ мева = ["себ", "мӯз", "анор"];
тағ рақамҳо = [1, 2, 3, 4, 5];
тағ холӣ: сатр[] = [];

// Array methods with Tajik names
мева.илова("шафтолу");         // push - Илова ба охир
мева.пуш("ангур");             // push (alternative)
мева.баровардан();             // pop - Баровардан аз охир
мева.дарозӣ;                   // length - Дарозии массив

// Array iteration methods
мева.харита(м => м.калон());   // map - Табдил додан
мева.филтр(м => м !== "себ");  // filter - Филтр кардан
мева.кофтан(м => м === "мӯз"); // find - Ёфтан
мева.буридан(0, 2);            // slice - Буридан

// Array iteration
мева.forEach((элемент, индекс) => {
    чоп.сабт(`${индекс}: ${элемент}`);
});

тағ калонҳо = мева.map(м => м.toUpperCase());
тағ сони_кӯтоҳ = мева.filter(м => м.length < 4);

Objects

// Object creation
тағ корбар = {
    ном: "Анвар",
    синну_сол: 30,
    шаҳр: "Душанбе",
    салом_кардан: () => "Салом!"
};

// Property access
корбар.ном;                    // Dot notation
корбар["синну_сол"];          // Bracket notation

// Add/modify properties
корбар.email = "anvar@example.com";
корбар["вазифа"] = "барномасоз";

// Delete properties
ҳазф корбар.вазифа;

// Object methods
Object.keys(корбар);           // Get keys
Object.values(корбар);         // Get values
Object.entries(корбар);        // Get key-value pairs

Classes and Interfaces

Basic Class

синф Шахс {
    хосусӣ ном: сатр;
    хосусӣ синну_сол: рақам;

    конструктор(ном: сатр, синну_сол: рақам) {
        ин.ном = ном;
        ин.синну_сол = синну_сол;
    }

    ҷамъиятӣ салом(): сатр {
        бозгашт `Салом, ман ${ин.ном}`;
    }

    ҷамъиятӣ синну_сол_гирифтан(): рақам {
        бозгашт ин.синну_сол;
    }

    ҷамъиятӣ синну_сол_гузоштан(синну_сол: рақам): ҳеҷ {
        ин.синну_сол = синну_сол;
    }
}

Inheritance

синф Ҳайвон {
    хосусӣ ном: сатр;

    конструктор(ном: сатр) {
        ин.ном = ном;
    }

    ҷамъиятӣ овоз_додан(): сатр {
        бозгашт "Садои умумӣ";
    }
}

синф Саг мерос_мебарад Ҳайвон {
    хосусӣ зот: сатр;

    конструктор(ном: сатр, зот: сатр) {
        супер(ном);
        ин.зот = зот;
    }

    ҷамъиятӣ овоз_додан(): сатр {
        бозгашт "Вақ-вақ!";
    }
}

Interfaces

интерфейс Корбар {
    ном: сатр;
    синну_сол: рақам;
    email?: сатр;  // Optional property
}

интерфейс Админ мерос_мебарад Корбар {
    сатҳи_дастрасӣ: рақам;
    иҷозатҳо: сатр[];
}

// Implementing interface
синф КорбариАсосӣ мерос_мебарад Корбар {
    ном: сатр;
    синну_сол: рақам;
    email?: сатр;

    конструктор(ном: сатр, синну_сол: рақам, email?: сатр) {
        ин.ном = ном;
        ин.синну_сол = синну_сол;
        ин.email = email;
    }
}

Advanced Types

Union Types

тағ идентификатор: сатр | рақам = "user123";
тағ статус: "барқарор" | "хомӯш" | "дар_интизор" = "барқарор";

функсия коркард_кардан(маълумот: сатр | рақам): сатр {
    агар typeof маълумот === "сатр" {
        бозгашт маълумот.toUpperCase();
    } вагарна {
        бозгашт маълумот.toString();
    }
}

Intersection Types

интерфейс Корбар {
    ном: сатр;
    синну_сол: рақам;
}

интерфейс Админ {
    сатҳи_дастрасӣ: рақам;
}

тағ супер_корбар: Корбар & Админ = {
    ном: "Алӣ",
    синну_сол: 30,
    сатҳи_дастрасӣ: 9
};

Tuple Types

тағ координата: [рақам, рақам] = [41.2, 69.1];
тағ корбар_маълумот: [сатр, рақам, мантиқӣ] = ["Анвар", 25, рост];

// Named tuple
тағ нуқта: [х: рақам, у: рақам, номи_шаҳр: сатр] = [41.2, 69.1, "Душанбе"];

Error Handling

// Try-catch-finally
кӯшиш {
    тағ натиҷа = хатарнок_амал();
    чоп.сабт(натиҷа);
} гирифтан (хато) {
    чоп.хато("Хато рух дод:", хато.паём);
} ниҳоят {
    чоп.сабт("Тамом шуд");
}

// Throwing errors
функсия тақсим(а: рақам, б: рақам): рақам {
    агар б === 0 {
        партофтан нав Хато("Тақсим ба сифр");
    }
    бозгашт а / б;
}

// Custom error types
синф ХатоиТанзим мерос_мебарад Хато {
    конструктор(паём: сатр) {
        супер(паём);
        ин.ном = "ХатоиТанзим";
    }
}

Modules and Imports

Exporting

// Named exports
содир функсия ҷамъ(а: рақам, б: рақам): рақам {
    бозгашт а + б;
}

содир собит ПИ = 3.14159;

содир синф Calculator {
    // class implementation
}

// Default export
содир пешфарз функсия асосӣ(): ҳеҷ {
    чоп.сабт("Функсияи асосӣ");
}

Importing

// Named imports
ворид { ҷамъ, ПИ } аз "./math";

// Default import
ворид асосӣ аз "./main";

// Namespace import
ворид * чун Math аз "./math";

// Mixed imports
ворид асосӣ, { ҷамъ, ПИ } аз "./math";

// Dynamic imports
ҳамзамон функсия loadModule() {
    собит модул = интизор ворид("./dynamic-module");
    бозгашт модул.someFunction();
}

Async Programming

Promises

// Promise creation
тағ ваъда = нав Promise<сатр>((ҳал_кардан, рад_кардан) => {
    setTimeout(() => {
        ҳал_кардан("Муваффақият");
    }, 1000);
});

// Promise usage
ваъда.then(натиҷа => {
    чоп.сабт(натиҷа);
}).catch(хато => {
    чоп.хато(хато);
});

Async/Await

ҳамзамон функсия маълумот_гирифтан(url: сатр): Promise<сатр> {
    кӯшиш {
        тағ ҷавоб = интизор fetch(url);
        тағ маълумот = интизор ҷавоб.text();
        бозгашт маълумот;
    } гирифтан (хато) {
        чоп.хато("Хато дар гирифтани маълумот:", хато);
        партофтан хато;
    }
}

// Usage
ҳамзамон функсия асосӣ() {
    тағ маълумот = интизор маълумот_гирифтан("https://api.example.com");
    чоп.сабт(маълумот);
}

Template Literals

Basic Template Literals

тағ ном = "Аҳмад";
тағ синну = 25;

// String interpolation
тағ паём = `Салом, ${ном}! Шумо ${синну} сола доред.`;

// Multiline strings
тағ матни_чандсатра = `
Ин сатри якум
Ин сатри дуюм
Ин сатри сеюм
`;

Advanced Template Usage

// Expression evaluation
тағ ҳисоб = `Натиҷа: ${2 + 3}`;

// Function calls in templates
функсия форматкунии_сана(сана: Date): сатр {
    бозгашт сана.toLocaleDateString();
}

тағ паёми_сана = `Имрӯз: ${форматкунии_сана(нав Date())}`;

Common Operators

Arithmetic

+ // Addition
- // Subtraction
* // Multiplication
/ // Division
% // Modulus
** // Exponentiation
++ // Increment
-- // Decrement

Comparison

=== // Strict equality
!== // Strict inequality
== // Loose equality
!= // Loose inequality
< // Less than
> // Greater than
<= // Less than or equal
>= // Greater than or equal

Logical

&& // AND
|| // OR
! // NOT
?? // Nullish coalescing
?. // Optional chaining

Assignment

= // Assignment
+= // Add and assign
-= // Subtract and assign
*= // Multiply and assign
/= // Divide and assign
%= // Modulus and assign

Built-in Objects and Methods

Console

// Basic console methods
чоп.сабт("Паём");              // console.log
чоп.хато("Хато");              // console.error
чоп.огоҳӣ("Огоҳӣ");           // console.warn
чоп.маълумот("Маълумот");      // console.info
чоп.исфти("Debug");            // console.debug

// Console table and grouping
чоп.ҷадвал(маълумот);          // console.table
чоп.гуруҳ("Гуруҳ");           // console.group
чоп.гуруҳ_охир();              // console.groupEnd
чоп.гуруҳ_пӯшида("Пӯшида");  // console.groupCollapsed

// Console timing
чоп.вақт("timer");            // console.time
чоп.вақт_сабт("timer");       // console.timeLog
чоп.вақт_охир("timer");       // console.timeEnd

// Console counting and misc
чоп.қайд("counter");          // console.count
чоп.қайд_асл("counter");      // console.countReset
чоп.тасдиқ(шарт, "паём");     // console.assert
чоп.полиз();                   // console.clear
чоп.феҳрист(объект);          // console.dir
чоп.пайҷо();                   // console.trace

Math (Риёзӣ)

// Math methods - Методҳои математикӣ
Риёзӣ.дуръшака(9);            // Math.sqrt(9) = 3 - Решаи квадратӣ
Риёзӣ.қувват(2, 3);           // Math.pow(2, 3) = 8 - Қувват/дараҷа
Риёзӣ.тасодуфӣ();            // Math.random() - Рақами тасодуфӣ (0-1)
Риёзӣ.дузкунӣ(4.7);          // Math.round(4.7) = 5 - Гирдкунӣ
Риёзӣ.боло(4.2);             // Math.ceil(4.2) = 5 - Гирдкунӣ ба боло
Риёзӣ.поён(4.7);             // Math.floor(4.7) = 4 - Гирдкунӣ ба поён

// Complex calculations example
тағ радиус = 5;
тағ майдон = 3.14159 * Риёзӣ.қувват(радиус, 2);
тағ аз_1_то_10 = Риёзӣ.поён(Риёзӣ.тасодуфӣ() * 10) + 1;

String Methods

// String properties and methods
сатр.дарозӣ;                  // string.length - Дарозии сатр
сатр.калон();                 // string.toUpperCase() - Ба ҳарфҳои калон
сатр.хурд();                  // string.toLowerCase() - Ба ҳарфҳои хурд
сатр.қисмат(0, 5);           // string.substring(0, 5) - Зерсатр
сатр.ҷойгузин("a", "b");     // string.replace("a", "b") - Иваз кардан
сатр.ҷудокунӣ(",");          // string.split(",") - Ҷудо кардан
сатр.пайвастан(" Ҷаҳон");     // string.concat(" World") - Пайваст кардан

// Example usage
тағ матн = "Салом, Ҷаҳон!";
чоп.сабт(матн.дарозӣ);        // 13
чоп.сабт(матн.калон());       // САЛОМ, ҶАҲОН!
чоп.сабт(матн.хурд());        // салом, ҷаҳон!
чоп.сабт(матн.қисмат(0, 5));  // Салом

Best Practices

Naming Conventions

// Variables: camelCase in Tajik
тағ номиКорбар = "Анвар";
тағ синнуСолиКорбар = 25;

// Constants: UPPER_CASE
собит МАКС_АНДОЗА = 100;
собит НУСХАИ_БАРНОМА = "1.0.0";

// Functions: descriptive verbs
функсия корбарэҷод_кардан() { }
функсия маълумот_гирифтан() { }

// Classes: PascalCase
синф КорбариАсосӣ { }
синф МудириМаҳсулот { }

Type Annotations

// Always use explicit types for parameters and return values
функсия ҳисоб_кардан(а: рақам, б: рақам): рақам {
    бозгашт а + б;
}

// Use union types for flexible APIs
функсия коркард(маълумот: сатр | рақам | мантиқӣ): сатр {
    бозгашт String(маълумот);
}

// Prefer interfaces for object shapes
интерфейс ТанзимотиКорбар {
    ном: сатр;
    синну_сол: рақам;
    email?: сатр;
}

Error Handling

// Always handle potential errors
кӯшиш {
    тағ натиҷа = амали_хатарнок();
    // Handle success
} гирифтан (хато) {
    // Handle specific error types
    агар хато instanceof ХатоиШабака {
        чоп.хато("Хатои шабака:", хато.паём);
    } вагарна {
        чоп.хато("Хатои номаълум:", хато);
    }
}

This quick reference covers the essential SomonScript syntax. For more detailed examples and advanced features, see the complete documentation.

FilesExpand file tree

quick-start.md

Latest commit

History

quick-start.md

File metadata and controls

SomonScript Quick Reference

Basic Syntax

Variables and Constants

Data Types

Functions

Basic Functions

Advanced Functions

Control Flow

Conditionals

Loops

Data Structures

Arrays

Objects

Classes and Interfaces

Basic Class

Inheritance

Interfaces

Advanced Types

Union Types

Intersection Types

Tuple Types

Error Handling

Modules and Imports

Exporting

Importing

Async Programming

Promises

Async/Await

Template Literals

Basic Template Literals

Advanced Template Usage

Common Operators

Arithmetic

Comparison

Logical

Assignment

Built-in Objects and Methods

Console

Math (Риёзӣ)

String Methods

Best Practices

Naming Conventions

Type Annotations

Error Handling